Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda ve boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaştıkları durumlarda başvurulan bir yoldur. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Çekişmeli boşanmaya göre çok daha kısa sürede sonuçlanabilmesi nedeniyle sıkça tercih edilir; ancak bu yolun da kendine özgü şartları vardır.
Kanuni şartlar
Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
- Eşler birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı dava diğerince kabul edilmelidir.
- Hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. Eşlerin duruşmada hazır bulunması ve boşanma iradelerini hâkim önünde açıklaması zorunludur; bu beyan vekil aracılığıyla yapılamaz.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek bu düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabulü hâlinde boşanmaya karar verilir.
Protokolde neler yer almalı?
Anlaşmalı boşanmanın temeli, tarafların imzaladığı boşanma protokolüdür. Protokolün eksik veya belirsiz hazırlanması, ileride yeni davalara yol açabilir. Protokolde genellikle şu başlıklar düzenlenir:
- Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi ebeveyne bırakılacağı.
- Kişisel ilişki: Velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin çocukla hangi gün ve saatlerde, bayram ve tatillerde nasıl görüşeceği.
- İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım payı, ödeme günü ve artış koşulları.
- Yoksulluk nafakası: Eşlerden birine nafaka ödenip ödenmeyeceği.
- Maddi ve manevi tazminat: Varsa tutarı ve ödeme biçimi.
- Mal paylaşımı: Taşınmaz, araç, banka hesapları ve ev eşyalarının kime kalacağı; mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı talepler.
- Ziynet eşyaları ve kişisel eşyalar.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.
Mal paylaşımına ilişkin hükümlerin özellikle açık yazılması gerekir. Protokolde “tarafların birbirinden başkaca talebi yoktur” gibi genel ifadelerin, mal rejiminden doğan alacakları kapsayıp kapsamadığı ileride tartışma konusu olabilir.
Süreç nasıl işler?
Dava, aile mahkemesinde (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde) açılır. Dilekçeye imzalı protokol eklenir. Mahkeme, taraflar için duruşma günü belirler.
Duruşmada hâkim her iki eşi ayrı ayrı dinleyerek boşanmak isteyip istemediklerini ve protokolü özgür iradeleriyle imzalayıp imzalamadıklarını sorar. Şartlar yerine gelmişse genellikle tek duruşmada karar verilir.
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edildikten sonra kanun yoluna başvuru süresi geçer veya taraflar kanun yoluna başvurmayacaklarını beyan ederse karar kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus kayıtlarına işlenir.
Taraflardan biri duruşmada vazgeçerse
Protokol imzalanmış olsa bile taraflar, karar verilinceye kadar anlaşmadan dönebilir. Bu durumda dava, çekişmeli boşanma davası olarak devam edebilir. Bu ihtimale karşı, çekişmeli boşanmanın şartlarının da baştan değerlendirilmesinde fayda vardır.
Bir yıldan kısa süren evliliklerde
Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse anlaşmalı boşanma yoluna gidilemez. Taraflar boşanma konusunda anlaşmış olsalar dahi dava çekişmeli boşanma hükümlerine göre görülür ve boşanma sebebinin ispatı gerekir.
Bu yazı yayım tarihindeki mevzuat esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir.
Tüm makaleler